Jakie ciśnienie w pompie opryskiwacza?

Masz opryskiwacz i nie jesteś pewien, jakie ustawić w nim ciśnienie, żeby zabieg wyszedł równo i bez awarii? Widzisz na manometrze różne wartości i zastanawiasz się, które są bezpieczne dla pompy i powietrznika? Z poniższego tekstu dowiesz się, jak ustawić ciśnienie w pompie opryskiwacza, żeby oprysk był równomierny, a sprzęt wytrzymał wiele sezonów.

Jak działa pompa opryskiwacza?

W większości współczesnych opryskiwaczy polowych pracuje pompa membranowa, nazywana też przeponową. Taka pompa zasysa ciecz roboczą ze zbiornika i tłoczy ją do kolektora, a dalej do rozpylaczy na belce. Membrany w środku cyklicznie się odkształcają, przez co ciśnienie rośnie i spada, co z natury tworzy pulsacje.

Te wahania nie są obojętne. Przy zbyt dużej pulsacji strumień z dysz staje się nierówny, a dawka na hektar przestaje być stabilna. Dodatkowo cierpi układ cieczowy, który dostaje serię drobnych uderzeń ciśnienia. Dlatego w układzie montuje się powietrznik albo inny układ tłumienia pulsacji, który ma za zadanie „wygładzić” pracę pompy.

Rola powietrznika

Powietrznik to komora połączona z kolektorem tłocznym pompy. W środku znajduje się elastyczna membrana, która dzieli wnętrze na część wypełnioną powietrzem oraz część, do której dociska ciecz robocza. Podczas pracy membrana ugina się, gdy ciśnienie w układzie rośnie, i wraca, gdy ciśnienie spada. Dzięki temu skoki są tłumione, a ciecz płynie bardziej równomiernie.

Warunkiem działania powietrznika jest prawidłowe ciśnienie powietrza w pompie opryskiwacza. Jeżeli w komorze jest go za mało, tłumienie pulsacji praktycznie znika. Gdy jest go za dużo, membrana pracuje na granicy swoich możliwości i może ulec uszkodzeniu. Uderzenia ciśnienia przenoszą się wtedy na manometr oraz pozostałe elementy instalacji.

Hydraulika belki a ciśnienie cieczy

W nowoczesnych opryskiwaczach, takich jak Amazone UG, obok układu cieczowego pracuje też układ hydrauliczny do składania i rozkładania belki. Zbyt gwałtowne operowanie rozdzielaczem w ciągniku może powodować nagłe luzowanie linek i obciążenia poszczególnych sekcji. W wielu przypadkach rolnicy stosują dzielniki z elektrozaworami albo zamek hydrauliczny, żeby bezpieczniej sterować belką przy jednej parze wyjść w ciągniku.

Warto przy tym oddzielić dwa światy. Ciśnienie oleju hydraulicznego odpowiada za pozycję belki i pracę siłowników. Ciśnienie robocze cieczy odpowiada za jakość oprysku. Te układy działają obok siebie, ale wymagają osobnych nastaw i kontroli, bo błąd w jednym nie naprawi problemu w drugim.

Jakie ciśnienie powietrza w pompie opryskiwacza ustawić?

Najczęściej powtarzane pytanie brzmi: jakie ma być ciśnienie powietrza w powietrzniku, żeby opryskiwacz pracował spokojnie? Producenci i stacje kontroli opryskiwaczy podają tu jeden, bardzo prosty zakres.

Ciśnienie powietrza w pompie opryskiwacza powinno wynosić od 1/3 do 2/3 ciśnienia roboczego. W praktyce dla typowych zabiegów polowych najlepiej utrzymywać 2–3 bary w powietrzniku. To wartość, która dobrze tłumi pulsacje, a jednocześnie nie przeciąża membrany powietrznika.

Relacja między ciśnieniem roboczym a powietrznikiem

Ciśnienie robocze to wartość, którą widzisz na manometrze podczas pracy z włączonymi sekcjami belki. Z kolei ciśnienie w powietrzniku ustalasz przy pompie wyłączonej i pustym układzie cieczowym. Te dwa parametry muszą ze sobą „rozmawiać”.

Przykład jest prosty. Jeśli pracujesz przy 5 barach, to powietrznik powinien mieć ustawione 2–3 bary. Gdy planujesz zabiegi przy 3 barach, ciśnienie powietrza warto trzymać bliżej 1–2 barów. Utrzymywanie zawsze tych samych 2–3 barów w powietrzniku sprawdza się w wielu gospodarstwach, ale po większych zmianach w konfiguracji (np. wymiana rozpylaczy) dobrze jest jeszcze raz przeliczyć proporcję.

Najbezpieczniej ustawić powietrznik na 1/3–2/3 ciśnienia roboczego, trzymając się w praktyce zakresu 2–3 barów.

Nowa pompa – od jakiego ciśnienia zacząć?

Przy nowej pompie pojawia się kolejne pytanie. Jakie maksymalne ciśnienie robocze jest dla niej bezpieczne? Producent zawsze podaje wartość graniczną, której nie należy przekraczać w czasie pracy. Dotyczy to zarówno pompy, jak i całego układu cieczowego.

Dobrą zasadą jest, aby przy pierwszym uruchomieniu nie przekraczać 75% maksymalnego ciśnienia roboczego przewidzianego dla danego modelu. Jeżeli pompa ma w dokumentacji 20 barów, to na etapie docierania nie warto ustawiać więcej niż 15 barów. W tym okresie trzeba też kontrolować, czy powietrznik trzyma zadane ciśnienie i czy olej w pompie pozostaje czysty.

Jak sprawdzić i wyregulować ciśnienie w opryskiwaczu?

Bez sprawnego manometru trudno mówić o sensownym ustawianiu ciśnienia. W czasie badania technicznego opryskiwacza kontroler sprawdza zarówno stan powietrznika, jak i poprawność wskazań manometru. To samo warto robić w gospodarstwie, zanim przyjedzie diagnosta.

Kontrola powietrznika krok po kroku

Stan powietrznika można ocenić samodzielnie w kilka minut, używając zwykłego manometru do kół. Najpierw trzeba opróżnić układ cieczowy, wyłączyć pompę i zejść z ciśnieniem roboczym do zera. Dopiero wtedy odczyt z zaworka na powietrzniku będzie wiarygodny.

Przy kontroli przydaje się prosty schemat działania. Warto go stosować zawsze po sezonie oraz wtedy, gdy pojawiają się podejrzenia uszkodzenia membrany. Można wtedy kolejno wykonać:

• sprawdzenie obecnego ciśnienia powietrza zwykłym manometrem,
• dopompowanie powietrza do zalecanego poziomu,
• powolne upuszczanie powietrza, wciskając iglicę zaworka,
• obserwację, czy przez zawór wychodzi wyłącznie powietrze, czy także krople wody.

Jeśli z zaworka wydostaje się sama mieszanka powietrza, bez śladów cieczy, membrana w powietrzniku jest zachowana. Pojawienie się mieszaniny powietrza i wody oznacza konieczność wymiany tego elementu. Warto to wychwycić jeszcze przed zimą, bo zamarzająca ciecz w powietrzniku potrafi rozsadzić jego korpus.

Ustawianie i kontrola manometru

Manometr jest oczami operatora opryskiwacza. Dla poprawnej pracy średnica tarczy powinna wynosić co najmniej 60 mm, żeby można było odczytać wartości z siedzenia ciągnika. W zakresie od 0 do 5 barów skala powinna być podzielona co 0,5 bara, wyżej co 1 bar. Takie stopniowanie ułatwia ustawienie dokładnej dawki cieczy na hektar.

Częstą przyczyną błędnych wskazań jest brak oleju w tłumiku pod manometrem, czyli w gumowym naczynku przy zaworze sterującym. Zbyt niski poziom oleju powoduje drgania wskazówki i mylące odczyty. Konieczne jest więc regularne uzupełnianie tego oleju i kontrola, czy tłumik nie jest pęknięty.

Jeśli manometr zaniża lub zawyża ciśnienie, nawet najlepiej dobrane rozpylacze nie podadzą właściwej dawki cieczy.

Elementy wpływające na stabilne ciśnienie

Samo ustawienie powietrznika i manometru to dopiero część zadania. Na stabilność ciśnienia w opryskiwaczu działa kilka innych podzespołów. Im sprawniejsze są te elementy, tym rzadziej trzeba korygować nastawy w czasie sezonu.

Do najważniejszych z nich należą między innymi takie części opryskiwacza, które wprost wpływają na przepływ i mieszanie cieczy roboczej:

• pompa o odpowiedniej wydajności i dobrym stanie oleju,
• sprawne mieszadło mechaniczne lub hydrauliczne w zbiorniku,
• co najmniej dwa stopnie filtracji cieczy,
• rozpylacze jednej wielkości, dobrane do planowanej dawki.

Dopiero gdy te elementy są sprawne, ustawione na manometrze ciśnienie robocze przekłada się na równą dawkę cieczy z każdego rozpylacza. W przeciwnym razie korekta ciśnienia nie rozwiąże problemu, bo przyczyną bywają zbyt małe otwory w mieszadłach albo zapchane filtry.

Jak ciśnienie w pompie wpływa na jakość oprysku?

Nierównomierne ciśnienie w pompie przekłada się bezpośrednio na rozkład cieczy na belce. Przy zbyt małym ciśnieniu krople są większe, a rozpylacze nie pracują w swoim optymalnym zakresie. Z kolei zbyt wysokie wartości zwiększają dryf, szczególnie przy drobnokroplistym oprysku i silniejszym wietrze.

Podczas badań technicznych opryskiwaczy sprawdzana jest nierównomierność poprzeczna wypływu cieczy z rozpylaczy. Wady dysz są jedną z najczęstszych przyczyn negatywnego wyniku. Nawet nowe, tanie rozpylacze potrafią nie trzymać zadanej wydajności, dlatego warto inwestować w elementy lepszej jakości. Szczególnie dotyczy to dysz 02 żółtych, 03 niebieskich i 04 czerwonych, które najczęściej pracują na polu.

Wymagane ciśnienie a badanie techniczne

Podczas okresowego badania opryskiwacza kontroler wymaga, aby pompa mogła wytworzyć co najmniej 5 barów ciśnienia w układzie cieczowym. Opryskiwacz musi też zapewniać aktywne mieszanie cieczy w zbiorniku wypełnionym do 2/3 pojemności. Bez tego zawiesina środków ochrony roślin może się rozwarstwiać.

Żeby urządzenie zostało dopuszczone do pracy, trzeba zadbać również o brak wycieków cieczy roboczej, sprawne zawory, szczelną pokrywę zbiornika oraz sito wlewowe. Ciśnienie robocze i praca pompy stanowią więc tylko fragment całej układanki, ale są elementem, który kontroler bada bardzo dokładnie.

Ciśnienie a dobór rozpylaczy

Każdy typ rozpylacza ma swój zalecany zakres ciśnienia roboczego. Dysze eżektorowe wymagają zwykle nieco wyższych wartości, ale są bardziej odporne na dryf. Standardowe rozpylacze szczelinowe pracują dobrze w średnich zakresach, np. 2–4 bary. Zmiana dysz na inny typ oznacza konieczność ponownego ustawienia ciśnienia w pompie opryskiwacza.

Przy zakupie pojedynczych rozpylaczy trzeba pilnować, aby na jednej belce znalazły się dysze tego samego typu i rozmiaru. Mieszanie kolorów i wydajności prowadzi do dużych różnic w dawce na poszczególnych sekcjach. Nawet idealnie ustawione ciśnienie nie wyrówna wtedy różnic w wydatku, które wynikają z samej geometrii dysz.

Jak przygotować opryskiwacz i ciśnienie do badania technicznego?

Co trzy lata każdy opryskiwacz polowy i sadowniczy musi przejść badanie techniczne. Jest ono wymagane zarówno ze względu na bezpieczeństwo operatora, jak i ochronę środowiska. Jednym z warunków przyjęcia na stanowisko jest dokładne umycie opryskiwacza i zalanie go czystą wodą.

Zanim pojedziesz na badanie, warto zrobić krótki przegląd we własnym gospodarstwie. Skup się przy tym na elementach, które mają największy wpływ na ciśnienie i równomierność oprysku. Dobrze przygotowana maszyna bez problemu spełni wymagania stacji kontroli i będzie pracowała stabilnie przez cały sezon.

1. Umyj zbiornik, belkę i elementy układu cieczowego.
2. Sprawdź stan oleju w pompie i ewentualne zmętnienie.
3. Uzupełnij ciśnienie powietrza w powietrzniku do zalecanego poziomu.
4. Włącz pompę i oceń, czy osiąga 5 barów na manometrze.

Jeśli olej w pompie tworzy emulsję wodno-olejową, to znak uszkodzonej membrany i konieczności przeglądu. Pompa o zbyt małej wydajności nie zapewni mieszania cieczy w zbiorniku ani wymaganego ciśnienia, co może zakończyć się wynikiem negatywnym badania. Dopiero po usunięciu takich usterek ma sens szczegółowe ustawianie ciśnienia roboczego w czasie pracy na polu.